Arnavutça Dili ve Tarihçesi

Arnavutça Dili ve Tarihçesi

İlginç Yapısıyla Arnavutça

Arnavutça, Hint-Avrupa dil ailesinde türünün tek hayatta kalan üyesi olarak ilgi çekmektedir. Dilbilimciler Arnavut diline aşırı derecede ilgi göstermektedir. Arnavutça, Arkaik ve Baltık dilleriyle bir araya gelerek yabancı etkilerle birleşmiştir. Bu sebeple Arnavut dilinin diğer diller ile olan ilişkisi uzun yıllar boyunca tartışma konusu olmuştur.

Arnavut dili, Illyrian dilindendir. Aynı zamanda Hint-Avrupa dil ailesine bağlıdır. Farklı özellikleriyle eşsiz bir dalın tek yaşayan göstergesidir. Gizemli ve dolu tarihiyle sınıflandırması Hint-Avrupa ailesi içerisinde birçok konuda bazı anlaşmazlıklara yol açmıştır.

Arnavutçanın Hint-Avrupa dil ailesi ile ilişkisi birçok yönüyle birbirlerine benzetilmektedir. Fakat Arnavutça Baltık dil ailesinin özelliklerini ve arkaik özelliklerini de göstermektedir. Arnavutçanın fiil sistemi aktif ve orta olarak özel kullanımı arkaik özelliğinden gelmektedir. Dildeki baltık özelliği ise “e” kök harfinin geçmiş zaman kipinde “o” harfi olarak değiştirilmiş olmasından gelmektedir.

Bu eşsiz özellikler dış kültürlerin ve dillerin etkisi nedeniyle Arnavutçanın Hint-Avrupa mirası çoğu zaman küçümsenmektedir. Arnavut’un başka bir Hint-Avrupa dili ile bariz bir yakın ilişkisi olmadığı gerçeği de dil konusundaki mirası yanlış anlamaya katkıda bulunmaktadır.

Diğer Dillerden Ayıran Lehçe Farklılıkları

Birçok akademisyenin bulunduğu anlaşmazlıkta Arnavutça kökenleriyle dikkat çekmektedir. “Arnavut” terimi geleneksel bir şekilde kendi bölgesine hitap etmektedir. Yunan adı  “Arvanitis” iken Türkçesi Arnavutça’dır.

Bir çok dil uzmanı ismin Yunanca’dan geldiğine ve her dönemde bir geçişe uğrayarak farklılaştığına inanır. Her halükarda bu terim Yunan alimi Ptolemy döneminden beri antik kayıtlarda mevcudiyetini göstermektedir.

Arnavutça’nın Kuzeydeki Gheg lehçesi ve daha eskilere dayanan güneydeki Tosk lehçesi ile birlikte iki ana lehçesi bulunmaktadır. Bu iki farklı lehçe Shkumbin Nehri tarafından ayrılmasıyla oluştuğu ve Arnavutluğun iki farklı etnik gruba dönüşmesine sebep olmuştur.

Gheg ve Tosk lehçeleri yıllar geçtikçe birbirinden uzaklaşmıştır. Fakat büyük ölçüde karşılıklı olarak anlaşım sağlanmaktadır. Gheg lehçesinde birçok alt lehçe bulunmaktadır. Hırvadistan sahilindeki Arbanasi köyü en iyi örneklerden biridir. XVIII. yy.’ın  başlarında mülteciler tarafından kurulmuştur. Günümüzde yaklaşık 2.000 kişi Arnavutça konuşmaktadır.

Geçmiş Tarihiyle Arnavutça

Arnavutça’nınilk ilk yazılı eseri XV. yy’da rastlanmıştır. 1462 yılında bulunan bu belge vaftizin tarifi şeklinde dini bir metindir. Ardında XVI. ve XVII. yy.’a ait dini birtakım kitaplar keşfedildi.

Standartlaştırılmış bir Arnavutça’nın gelişmesi yüzyıllar aldı. Bunun sebebi araştırıldığında Arnavutçanın gündelik konuşma dili olmasına rağmen Resmi dili Latince olmasından kaynaklıydı.

Eski tarihte incelendiğinde edebiyat dilinde Latince, Yunanca, Kiril alfabesi ve Osmanlıca metinler içeren derme çatma belgelere rastlanılmıştır. Şuan incelendiğinde modern Arnavut dili konuşma dili ve XX. yy.’ın başlarında ortaya çıkan yazılı bir dile sahiptir.

Ayrıca Arnavutça Balkanlar, Doğu İtalya, Sicilya, Almanya, İsveç, Yunanistan, Ukrayna ve Belçika gibi diğer etnik Arnavut bölgelerinde de konuşulmaktadır. Göçmen topluluklarda özellikle ABD’de ve Kuzey Amerika’da konuşulmaktadır.

Arnavutça yy.’ca süren bir yabancı yönetime ve nüfusa maruz kalmıştır. Bu yüzden modern Arnavutça diğer kültürlerden benimsenmiş birçok kelimelere, sözlere ve deyimlere sahiptir. Modern Arnavutça; Latince, Yunanca, Türkçe, İtalyanca ve Slav dilleri olmak üzere birçok dilden kelime hacmine sahiptir.

Arnavutça dilinde uygun ve kaliteli tercüme için Arnavutça tercüme sayfamıza bakarak hizmetimiz hakkında bilgi alabilirsiniz.

Yazar Hakkında:

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir